Archief

Schrijfkickstarters

Op deze pagina staan stukjes van mijn oude blog voorwoord. Ik plaatste ze daar tussen 2012 en 2017. Ze eindigen telkens met drie onderwerpen of invalshoeken, de Schrijfkickstarters – aanzwengelideeën voor wie wil schrijven, maar niet weet waar te beginnen.
Het overzetten is handwerk, het duurt dus even tot alle stukjes hier staan. En anders dan in een blog, is de volgorde nu chronologisch.


Zaaien   (15 maart 2012)

Nog geen drie weken geleden zaaiden we basilicum, bieslook, paprika en peterselie, en ook olijvenpitten uit een zakje. Terwijl twee paar kinderhanden het fijnere zaad zo goed mogelijk verspreidden over de vochtige potgrond, maakte ik kleine kuiltjes voor de olijvenpitten. Toen ik mijn zoon liet zien hoe hij ze in de kuiltjes kon leggen, twijfelde ik: ze hebben vast een boven- en een onderkant, zoals bloembollen, die moet je ook niet ondersteboven in de grond stoppen.
En nu is het al tijd om de kruidenplantjes te verspenen, ze verdringen elkaar. Alleen in de potjes met olijvenpitten gebeurt nog niks. Dat komt vast doordat zo’n harde pit veel tijd nodig heeft om open te breken, voor een teer bleek kiempje haar weg naar het licht kan zoeken. Hoop ik. Want ik wil niet denken aan een teer bleek kiempje ondersteboven in de pot.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over een nieuw begin.
Schrijf over zaaien en oogsten.
Schrijf over iets waar je ondersteboven van bent.


Brand   (20 maart 2012)

Er liep een kat in mijn achtertuin, misschien van de buurvrouw. Hij zag er wel mooi uit, goed verzorgd. Ik heb hem toch maar weggejaagd, straks hangt ‘ie hier de hele tijd rond, gaat ‘ie tussen mijn planten poepen en plassen, daar heb ik geen zin in.
Zíj ging laatst vanachter de schutting tekeer tegen de kinderen, omdat ze in het brandgangetje aan het voetballen waren. Ze bonkte er flink bij tegen de poort. Ik zette een stoel bij de schutting en ging erop staan. Over de schutting heen sprak ik haar aan, maar ik kon haar niet zien. Verscholen achter de aanbouw zei ze dat het verboden is om te voetballen in een brandgang omdat die vrij moet zijn bij brand. Ik vroeg waar het brandde.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over iets waar je pissig over bent.
Schrijf over vechten of vluchten.
Schrijf over brandjes blussen.


Luchtwortels   (27 maart 2012)

Heel, daar was het, ik was acht, negen jaar. Iedere boomwortel zou ik je nog kunnen aanwijzen, iedere flauwe bocht in het brede pad dwars door het bos, de smalle kronkelpaadjes. De wal waarin een vossenhol gegraven was tussen de wortels van een eik. Een grote voederbietenberg op een kale akker, een weitje met twee pony’s, waarvan we er eentje Saskia noemden. De gevaarlijkste heuvels om in de winter tussen de bomen door slingerend vanaf te sleeën. De beste klimbomen en plekken om een hut te bouwen. En aan de achterkant van de wal met het vossenhol, een eind verderop, een oud konijnenhol waar iemand vieze boekjes in verstopt had.
Alleen van Heel weet ik dat, van de bossen in Heel, daar was ik.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over wortels.
Schrijf over verstopplekken.
Schrijf over de beste tijd van je leven.


Stilstaan  (4 mei 2012)

De trein van Tilburg naar Den Haag gaat over het Hollandsch Diep. Aan de overkant tel ik acht, negen, tien bunkers in het land langs de dijk. Het is vijf voor acht. Even later staan we twee minuten stil. In de coupé gaan de gesprekken door. Buiten staan de mensen niet stil. Ik zie op het perron blikken, gebaren, waarom vertrekt die trein niet? Ze staan er niet bij stil. De doden en de trein, ze zijn losgekoppeld.

Schrijfkickstarters:
Schrijf aan een stuk door, begin met Denkend aan Holland
Schrijf over stilstaan.
Sta stil.


Alleen erwtjes   (20 juni 2012)

Een meisje van een jaar of tien, met een glimmende zwarte jas met nepbontkraag, zit tegenover haar moeder in de trein.
Moe: Zullen we in D. uitstappen en dan de metro nemen?
Meis: Nee, dan duurt het nóg langer voor we thuis zijn.
Moe: Maar als we eerst naar R. gaan, moeten we ook nog met de bus.
Meis: Ik wil de snelste weg naar huis.
Moe: Ik weet ook niet precies hoe laat de bus gaat…
Meis: Ik zeg niks, beslis jij maar. Anders breng ik je alleen maar meer in de war.
Een tijdje zeggen ze allebei niets. De moeder kijkt naar buiten. Het meisje kijkt naar haar.
Meis: Is er iets?
Moe: Nee, ik vraag me alleen af of we wel in de goede trein zitten. Het ziet er zo onbekend uit, heel anders dan vanmorgen.
Het meisje kijkt naar de weilanden en akkers langs het spoor.
Meis: Als jij héél veel land had, hè mama, wat zou je er dan op zetten?
Moe: Erwtjes.
Meis: Alleen erwtjes?
Moe: Alleen erwtjes.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over twijfel.
Schrijf over de juiste weg kiezen.
Schrijf over zekerheid (of over je favoriete groente).


Auteursbuurt   (26 juni 2012)

Ik woon tegenwoordig in de Bouwmeesterbuurt. Hiervoor woonde ik in de Autersbuurt. Ik zat daar boven in mijn werkkamer en hoorde ver weg een trein rijden. Dichterbij schetterde een ekster. Ergens in de buurt klonk het bonkende geluid van containers die geleegd werden in de vuilniswagen. Buiten sloeg iemand een deksel dicht. De buurman. Zijn stem.
Een schaduw schoof over de huizen toen een groot pak wolken over dreef. De bladeren van de eiken in het hofje ruisten, vogels kwetterden, een merel floot zingend.
Daar was de vuilniswagen, met muziek uit de speakers en piepende armen die de containers ophieven. En de stem van mijn zoon, beneden in de gang, die zijn verhalen door alles heen vertelde, wilde vertellen, iedere spontane inval.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over machines.
Schrijf over wat je nu hoort of ooit hoorde.
Schrijf iedere spontane inval op, door alles heen.


Toyotootje (1)   (19 augustus 2012)

Mijn auto was gestolen. Het betreft een populair model van een populair merk, en dan ook nog eens van een populair bouwjaar, heb ik inmiddels begrepen. Verder zeg ik er niks over.
Gelukkig vond de scheepvaartpolitie hem terug op de kade van een haven in het buitenland (België), klaar om verscheept te worden naar een land nog veel verder weg denk ik. (Aanwijzingen in het Arabisch, dwars over de voorruit, bij wijze van pakbon). Ik heb hem daar (in Antwerpen) opgehaald. Het is al weer even geleden. Ik heb er meteen een goed slot op laten zetten.
Deze week reed ik samen met mijn dochter in dat autootje naar Breda. We gingen een bureau voor haar kopen. Leuk, zo’n grote dochter voorin naast me. Op het parkeerdek van IKEA tilden we samen het pakket van 30 kilo in de auto. En thuis tilden we het weer eruit en legden het binnen, op de huiskamervloer.
Morgen gaan we het bureau op haar kamer in elkaar zetten. Ze gaat naar de middelbare.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over de eerste stap(jes).
Schrijf over wat je gestolen kan worden.
Schrijf over iets dat je hebt teruggevonden.


Circuskamelen, kangaroes, kikkers   (19 september 2012)

Ik ging naar het circus van Bassie en Adriaan. We woonden in Boxmeer, ik fietste door het Brestbos naar de plek buiten het dorp waar het circus was neegestreken. Aan de kassa bleek ik een kwartje te weinig bij me te hebben. Opeens verscheen Adriaan in het kassahokje. Hij maakte er een grapje over en zei dat ik er toch in mocht.
Er stond ook een keer een circus op het plein, midden in het dorp. Daar werd een kamelenjong geboren. Ik stond met nog wat kinderen die ik niet kende de volgende dag in de krant. Een foto van ons bij de kameel en het jong.
Ik bewaarde jarenlang een stuk losgeschuurde vacht van een kameel, dat ik uit de Zoo van Antwerpen had meegenomen. Mijn arm paste ver genoeg door het gaas om de vacht uit het zand op te rapen. De geur was heel sterk.
Het kleine portemonneetje van kangaroebont dat ik van familie in Australië gekregen, rook nergens naar. Het was wel heel zacht. Ik vond het zielig.
Net als de kikkertjes. Ze zaten elke zomer in het rechthoekige vijvertje in onze achtertuin. De kleine kikkertjes, net geen kikkervisjes meer, gingen op de snoeihete bakstenen rand zitten. Je moest ze eraf pakken of duwen, anders plakten ze aan de stenen vast onder de brandende zon.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over dieren.
Schrijf over zomers.
Schrijf over het circus.


In de wachtkamer   (16 januari 2013)

Komt een vrouw bij de dokter, met in haar kielzog een man met een baby in een maxi-cosi.
De man houdt – tegelijk behendig en onhandig – de deur naar de wachtkamer met een voet open en draait een rondje terwijl hij binnenkomt. De baby zet hij met babyautostoel en al op tafel voor de moeder, die inmiddels zit. Ze kijkt erg opgewekt naar de baby, praat tegen het kind en uit de bekende geluidjes en onzinwoordjes die mensen tegen baby’s zeggen. Ze praat niet zacht. Tegen de vader praat ze nog wat harder, best hard voor in een wachtkamer bij de dokter. Toch verstaat hij haar niet altijd, dan zegt ze het nog een keer. Ze vindt het normaal om zo hard tegen hem te praten, en ook dat hij het dan soms nog niet verstaat. Als hij met zijn rug naar haar toe staat voor een rek met folders raakt ze zijn been aan als ze wat wil zeggen. Hij is heel slechthorend.
De baby spuugt blijkbaar een beetje, want er moet een doekje uit de tas komen. Dat duurt even. De jonge vader gaat met zijn arm bovenlangs, om de draagarm van het stoeltje heen. Het ziet er een beetje klunzig uit. Hij kijkt wel echt blij naar het kind. De vrouw zucht heel overdreven, lang en best hard voor een zucht.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over behendigheid.
Schrijf over onhandigheid.
Schrijf over wachten.


Toyotootje (2)   (19 januari 2013)

Ik zit met een beker zwarte automatenkoffie aan een tafel, in de receptie van een garage. Een man met een geel veiligheidsvest wacht ook, er is iets met zijn lichten. Hij spreekt Engels met de man van de garage, ik denk dat hij uit Polen komt.
Mijn auto staat op de brug, maar de brug is nog niet omhoog. Ze gaan de wielen uitlijnen. De man met het veiligheidsvest begint achter me te mopperen. Zijn koffie ligt in een grote plas op de vloer. Hij vraagt om towels, en die worden voor hem gehaald. Ze zijn heel sympathiek, de mannen die hier werken.
Ik kijk door het raam de werkplaats in. Mijn auto staat nu hoog op de brug, met een soort grote klemmen op de wielen, alsof hij bij de tandarts in de stoel ligt, of op een operatietafel. Ik heb ook met klemmen op een operatietafel gelegen, tien jaar geleden.
De remlichten van mijn autootje branden en het water druipt van de onderkant, we zijn door de regen hiernaartoe gereden. Ik hoor Bruce Springsteen, The River, uit de radio in de werkplaats. Sodeju, wat een goed begin van de dag: zwarte koffie en mannen die aan mijn auto sleutelen en Bruce, in een garage.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over auto’s.
Schrijf over (laten) sleutelen.
Schrijf over de muziek die je hele leven meegaat.


Van alles en nix   (16 maart 2013)

Toen ik negen jaar was verhuisden we naar Boxmeer. In die tijd heette mail nog post. Ik schreef met een vulpen brieven aan de vriendinnetjes die ik in Limburg had achtergelaten. Aan de x van Boxmeer zaten twee lusjes, eentje linksonder en het andere rechtsboven. De x als een feestelijk strikje, of een tweebladig klavertje.
Aan de vooravond van mijn pubertijd werd de x spannend: van Nix voor jou en De laatste x. Doe Maar bleek zijn tijd ver vooruit met de in chat- en sms-taal geschreven titels van liedjes en platen. 4us: ik had het te pakken.
Jan Hendriks, gitarist van Doe Maar en toch zonder x, woonde een dorp verder. Ik stond een keer bij een tweedehandsplatenbeurs de lp Doris Day en andere stukken uit een bak te vissen, toen hij opeens in de bak naast me stond te snuffelen. Ik schrok er zo van dat ik niet durfde te vragen of hij er een handtekening op wilde zetten.
Ik heb wel een handtekening van Henny Vrienten op een briefje. LIEVE GROETJES, HENNY staat er. In kapitalen en toch aan elkaar geschreven, zo deed Henny dat. En XXX eronder, ook aan elkaar, als een lange smakkerd. Ik heb er destijds een goede vriend voor betaald, voor dat briefje.
Wat later op de middelbare school wist ik niet hoe snel ik er vanaf moest komen, van die x’en. De x-as in grafieken, de x in wiskundige formules; ik voelde me totaal niet geroepen om die onbekende beter te leren kennen. De x van de taal begreep ik, maar dit werd me te abstract.
De weerstand tegen de x is overigens wijdverbreid. Als bouwsteen voor woorden wordt hij, ondanks zijn bijzondere dubbele klank, weinig gewaardeerd. De x zit in het verdomhoekje. Alles wordt eraan gedaan om ons van jong tot oud een confrontatie met die dekselse x te besparen. Het uitbannen van de x strekt zich uit tot het pimpampetten. De x doet bij pim pam pet domweg niet mee. Bij scrabble is het al niet veel beter: er zit er maar één in het spel, en die is acht punten waard; opgescheept zitten met de x vraagt immers om een fikse compensatie. Veel verder dan je ex kom je er niet mee. Zelfs seks mag van het Groene Boekje niet met een x, behalve dan safe sex, dat mag wel.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over je handschrift.
Schrijf een brief op papier en doe ‘m op de post.
Schrijf over een letter à la Kees van Kooten in Letterlust.


Het was wel lui en fijn om dagen niets te doen   (21 mei 2013)

We waren in Amerika, het was juli, en we deden dagen niets. Ik hing wat rond in de tuin bij het huis van Ted, zat er in de zon aan een verweerde picknicktafel te lezen, liep langs de golvende zoom van het grasveld waarlangs frambozenstruiken met kleine stekeltjes stonden. Tussen en achter die struiken kon van alles zitten, wild, zelfs herten liepen er wel eens door Teds tuin. Op het grasveld stond een kooi om eekhoorns mee te vangen, die kwam uit de tuin van zijn moeder, daar stonden er wel meer. Gladys had de pest aan eekhoorns.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over niets doen.
Schrijf over een ander land.
Schrijf de eerste zin op die je ziet als je een roman openslaat; dat is je beginzin.

“Het was wel lui en fijn om dagen niets te doen.”
Uit: De lotgevallen van Huckleberry Finn, Mark Twain


Hij heeft verband om zijn hoofd   (30 mei 2013)

Ik zat gisteren in de trein en daar hing een portret van iemand met verband om zijn hoofd. Ik vraag me af wat hij aan zijn hoofd heeft.
Misschien is hij wel heel erg verbrand. Is alles zo rood en verfrommeld dat hij niet zonder verband de straat opgaat om de mensen niet te laten schrikken.
Of misschien kan zijn huid niet tegen licht, net als bij Michael Jackson.
Of hij heeft een enorme groene bult op zijn voorhoofd.
Of een heel grote neus, die steeds groter wordt als hij hem niet tegenhoudt met een strak verband.
Of hij heeft flaporen en probeert ze plat te krijgen.
Of hij snijdt zich iedere ochtend met scheren. IEDERE ochtend.
Of misschien is hij wel heel beroemd en wil hij niet herkend worden omdat iedereen dan de hele tijd om een handtekening vraagt en met hem op de foto wil. Ja, ik denk dat het dát is. Want er zijn ook portretten van hem geschilderd. Die hangen zelfs in de trein. Ik zat gisteren in de trein en daar hing een portret van hem.
Hij heeft verband om zijn hoofd

Schrijfkickstarters:
Schrijf in de trein.
Schrijf bij een schilderij.
Schrijf alle redenen op die je voor iets wonderlijks kunt bedenken, oftewel vraag je bij alles af: WAAROM?


Ik wil gewoon jouw held zijn   (6 juni 2013)

Da’s gek hè. Voor de eerste keer dat jij je vader emotioneel meemaakt. Je hebt mij nooit eerder horen janken. Nooit vergeten hè… Nee nee, da’s gewoon emotioneel, dat moet je waarderen. Dat besef je later pas. God… je moet ’t zo zien: ik heb een dipje achter de rug, burn out, maar als ik er weer bovenop ben, dan ga ik weer als een speer jongen. Ik hou van jou hè. Ik ben heel trots op jou. Wel leuk om te weten dat je vader van je houdt. Niet vergeten hè. Weet je, ik heb maar heel weinig vrienden in mijn leven, en daar ben jij er een van. Jij en je broer, jullie zijn mijn vrienden. Da’s geen armoe, da’s rijkdom. Ik ben je vader hè. Mijn vader is een jaar geleden overleden. Mijn vader was mijn held. Ik wil gewoon jouw held zijn.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over armoe.
Schrijf over rijkdom.
Schrijf over wat bellende mensen zeggen.


Niks missen   (20 augustus 2013)

Ik zat in de trein, op weg naar huis. Tegenover me zaten twee oudere mannen op klapstoeltjes. Ze praatten met elkaar.
– Dat is toch ideaal hè, met de trein. Je bent er zo.
– Zeker, ik ga ook wel eens met de trein naar Den Bosch. Geen parkeerkosten, net zo gemakkelijk.
– Ja, ik ben laatst ook nog naar Den Bosch geweest, naar de Markt. Vind ik gezellig. Eerst over die Markt en dan op een terrasje zitten, kopje koffie erbij, naar de mensen kijken. Ik geniet daar echt van.
– En gaat je vrouw dan niet mee?
– Nee, die gaat niet mee, die geeft daar niks om. Ik wel, ik vind dat leuk, zo’n dagje uit. Dat doe ik wel vaker, naar Den Bosch of zo. En ook naar de caravan. Maar dan gaat ze ook niet mee hoor. Ze geeft er allemaal niks om.
– Da’s voor jou ook niet gezellig.
– Nee, maar ja, wat doe ik eraan? Ik hou mezelf wel bezig hoor, ik ga gewoon naar de caravan. Ik geniet daar echt van. Maar zij niet.
– Ja maar, gaat zij dan helemaal niet mee? Dat kan toch niet? Zo hoort het niet als je getrouwd bent. Zij geeft nergens iets om, niet om naar de stad gaan, niet om de caravan…
– Nee, zij geeft er niks om. Ze zet om twaalf uur de tv aan. Eerst gaat ze dan kijken wat ze opgenomen heeft, want ze wil niks missen. En daarna gaat ze weer verder met die soaps en zo. Zij geeft niks om buiten zijn, dus de caravan, daar gaat ze niet mee naartoe.
– Maar jij bent er toch wel vaak, bij de caravan?
– Ja ik wel, ik ben er iedere vrijdag, zaterdag en zondag. De hele dag. Dan ga ik ’s morgens om een uur of tien erheen, en ‘s middags om een uur of vier, vijf ga ik weer naar huis. Ik vind het leuk, ik doe van alles, ik heb er ook een tuintje gemaakt en hou de boel bij, weet je wel. Ik geniet daarvan.
– En zit ze dan de hele dag voor de tv?
– De hele dag zit ze daar, op de bank, ja.
– Tjonge jonge… Borreltje erbij, zeker?
– Ze kijkt heel veel tv. Wil niks missen, zegt ze. Ze geeft ook niks om bridgen, dus ja…

Schrijfkickstarters:
Schrijf over een televisieprogramma dat je niet wilt missen.
Schrijf over de dingen die je niet wilt missen.
Schrijf over genieten.


Eng   (6 september 2013)

Achteraf weet ik niet meer of ik de deksel van het konijnenhok al had opgetild toen ik dichtbij een plof hoorde.
Dat moet haast wel. Het kan niet zo zijn dat het gebeurde, en dat ik daarna pas de deksel opendeed. Ik weet wel nog dat ik dacht: vast een kat. Het was een behoorlijk harde plof. Dus ik zat gehurkt bij het konijn terwijl ik de deksel met een hand omhoog hield, en ik keek omhoog naar de schutting en naar het dak van de aanbouw, of ik daar een kat zag, maar ik zag niks.
Een enorm gegons van vliegen drong steeds meer tot me door. Ik dacht: zo vies is het hok toch niet, dat er zo veel vliegen op afkomen?
Ik kwam overeind en liet de deksel weer zakken, en toen zag ik het beest. Op de deksel.

Ik deinsde automatisch een stap achteruit.
Het was eenzelfde sensatie als wanneer je naar een horrorfilm kijkt.

De dode, aangevreten duif heb ik opgeruimd. Ondertussen dacht ik na over dood, dode dieren. Die zie je wel vaker. Maar als ze opeens half aangevreten voor je neus neerploffen wordt het eng.
Ik moest denken aan snerpende violen, en daar dacht ik toevallig de dag ervoor ook al aan. Over de verschillen tussen films en romans. Dat je in romans de gedachten, gevoelens en fysieke gewaarwordingen van personages kunt meebeleven. In de film is dat lastiger, daar zit je meestal niet ín het hoofd van iemand. Maar bij een film kan de maker een andere trukendoos opentrekken, zoals de violen. Dan ervaar je als kijker ook dat het heel eng is. En het mooie van een boek is dan weer dat als je het leest, je het verhaal vaak als een film voor je ziet.
Ik dacht door de dode duif ook aan Lord of the Flies, van William Golding. Dat boek las ik op de middelbare school. Het is geschreven in 1954. Nog zoiets; als het een film uit die tijd was, zou ik waarschijnlijk denken: je kunt wel zien dat het een film uit de jaren ’50 is. Beelden veranderen veel sneller, ze verouderen. Bij woorden gebeurt dat veel minder snel.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over iets engs.
Schrijf over een boek dat je gelezen hebt.
Schrijf over de trukendoos die jij tot je beschikking hebt.


Appelmoes met treurmuziek   (13 september 2013)

Mijn zoon zoekt ‘appelmoes’ in het Nederlands-Engels woordenboek, want ik kan er niet opkomen. Het is ‘applesauce’.
De zon valt laag binnen. Strijklicht in de boekenkast. Een groen schriftje van mijn vader ligt bovenop de woordenboeken. Muziek, staat er met rode pen op, en daaronder in blauw: Ver. De Grens.
Mijn vader had allerlei systemen om dingen die hem interesseerden te categoriseren. In het schrift staan, op alfabetische volgorde, namen van componisten met bijbehorende jaartallen van geboorte en dood, ook  in rood geschreven. Daaronder allerlei symfonieën, rapsodieën, orgelkoralen en vioolconcerten in blauw. De meeste stukken hebben in de kantlijn met potlood een vinkje gekregen. Maar niet allemaal. En sommige hebben dan nog iets extra’s: een, twee of drie bolletjes. ‘Met stip’, de favorieten, dat denk ik dat het betekende. Bach en Beethoven kregen behoorlijk wat stippen voor verschillende werken, maar Mozart heeft het vaakst drie stippen gekregen. Omdat mijn vader zo van Mozart hield, lieten we die ook horen bij zijn crematie. Ik weet niet meer wat we toen draaiden, het is al ruim eenentwintig jaar geleden. Maar in het schriftje heb ik zojuist de Maurerische Trauermusik ontdekt, die is ook erg mooi.

Schrijfkickstarters:
Schrijf over je zoon.
Schrijf over je vader.
Schrijf over wat er samenkomt in je boekenkast.

%d bloggers liken dit: